Je chatbot moet nu zeggen dat hij AI is

Op 2 augustus 2026 is een deel van de Europese AI-verordening, beter bekend als de AI Act, daadwerkelijk gaan gelden. Voor grote techbedrijven is dat oud nieuws. Voor het MKB is het opeens heel concreet geworden, want de regel die nu geldt raakt iets wat duizenden Nederlandse bedrijven op hun website hebben staan: de chatbot.

De kern is simpel. Praat iemand met een machine, dan moet diegene dat weten. Dit artikel legt uit wat dat precies betekent, wat je moet regelen en wat juist niet, en waarom dit voor de meeste bedrijven een kwestie van een middag werk is.

Wat is er precies veranderd?

Artikel 50 van de AI Act regelt transparantie. Sinds 2 augustus 2026 moet je gebruikers informeren wanneer zij met een AI-systeem communiceren, tenzij dat voor een redelijk oplettend persoon overduidelijk is. In de praktijk betekent dat: een korte melding aan het begin van het gesprek.

Let op het onderscheid dat veel artikelen door elkaar halen. De strengere regels voor hoog-risico AI zijn via de Digital Omnibus juist uitgesteld naar december 2027 en augustus 2028. Wat nu geldt is de transparantielaag, en die geldt wel meteen.

Geldt dit ook voor mijn bedrijf?

Vrijwel zeker ja. De transparantieverplichting geldt voor ieder bedrijf dat een AI-systeem inzet richting gebruikers in de EU, ongeacht de omvang. Er is geen ondergrens voor kleine bedrijven. Wel gelden voor het MKB lagere maximumboetes.

Een gewone klantenservice-chatbot op een MKB-website valt onder beperkt risico. Dat is de lichtste categorie met verplichtingen, en daar hoort precies deze meldplicht bij. Je hoeft geen conformiteitsbeoordeling te doen en geen documentatiedossier aan te leggen zoals bij hoog-risico systemen.

Wat moet je concreet regelen?

Voor het overgrote deel van de MKB-bedrijven komt het neer op vier punten.

• Je chatbot maakt aan het begin van het gesprek duidelijk dat hij AI is. Eén zin volstaat.
• Je telefonische voice-agent doet hetzelfde in de begroeting.
• AI-gegenereerde audio, beeld en video markeer je machineleesbaar als kunstmatig gemaakt.
• Maak je deepfakes of realistisch ogende AI-beelden van mensen, dan label je die zichtbaar.

Gebruik je een chatbot van een externe leverancier, dan ben jij als gebruiksverantwoordelijke nog steeds degene die dit moet borgen. Vraag je leverancier dus expliciet of de melding aan staat en hoe die is geformuleerd.

Wat als je het niet regelt?

De boetes voor het schenden van de transparantieverplichtingen lopen op tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Dat klinkt absurd voor een schildersbedrijf, en in de praktijk zal een toezichthouder een klein bedrijf niet meteen maximaal beboeten. Voor het MKB gelden bovendien lagere plafonds.

Het realistische risico is een ander: een klacht van een klant, een vervelend bericht van de toezichthouder, of een concurrent die er iets van maakt. Het kost een half uur om dit goed te zetten, dus het is een onnodig risico om te lopen.

Kost een AI-melding mij klanten?

Dat is de vraag die ondernemers ons het vaakst stellen. Het eerlijke antwoord: nee, mits je het goed formuleert. Mensen die met een chatbot praten hebben doorgaans allang door dat het geen mens is. Doen alsof het wel een mens is, is precies wat vertrouwen kost zodra ze erachter komen.

Een goede melding is kort, staat vooraan en belooft meteen iets. Vergelijk deze twee:

Slecht: Dit is een geautomatiseerd systeem. Beter: Hoi, ik ben de digitale assistent van Jansen Installatie. Ik help je direct, en als het te specifiek wordt zet ik je meteen door naar een collega.

De tweede variant voldoet aan de wet en verhoogt de kans op een gesprek, omdat hij verwachtingen managet en een uitweg naar een mens biedt.

Checklist voor deze week

• Open je eigen chatbot als bezoeker en lees de eerste zin. Staat er dat het AI is?
• Bel je eigen telefoonnummer als je een voice-agent hebt en luister naar de begroeting.
• Controleer of er een duidelijke route naar een mens is.
• Vraag je leverancier schriftelijk of de meldplicht is ingeregeld.
• Zet in je privacyverklaring een zin over welke AI je inzet en waarvoor.

Waar het echt om gaat

De AI Act dwingt af wat goede bedrijven toch al deden. Wees open over wat een machine doet, laat mensen er altijd uit kunnen stappen, en zorg dat de assistent daadwerkelijk helpt in plaats van tijd rekt. Bedrijven die dat serieus nemen merken dat klanten een AI-assistent juist prima vinden, zolang die snel en eerlijk is.